#Заң_мен_тәртіп

2026 жылғы 23 қазанда Өскемен қаласында «Атамекен» ҰКП Шығыс Қазақстан облыстық кәсіпкерлер палатасының алаңында «Салық және кеден заңнамасының өзекті мәселелері» тақырыбында семинар өтті.

Іс-шараға Шығыс Қазақстан облысы бойынша Мемлекеттік кірістер департаментінің қызметкерлері, салық төлеушілер, сыртқы экономикалық қызметке қатысушылар, консалтингтік компаниялардың өкілдері, бұқаралық ақпарат құралдарының өкілдері мен блогерлер қатысты.

Семинар барысында салық және кеден заңнамасын қолданудың өзекті мәселелері, сондай-ақ мемлекеттік кірістер органдарының салық төлеушілермен және сыртқы экономикалық қызметке қатысушылармен өзара іс-қимылының практикалық аспектілері қарастырылды.

Шығыс Қазақстан облысы бойынша Мемлекеттік кірістер департаментінің құрылымдық бөлімшелерінің өкілдері баяндама жасады. Қатысушыларға салық заңнамасы бойынша келіп түсетін сұрақтарды қарау тәжірибесі, тауарлар мен көлік құралдарына кедендік бақылау жүргізу тәртібі, сондай-ақ Еуразиялық экономикалық одаққа мүше мемлекеттер арасындағы өзара сауда шеңберінде тауарлардың жекелеген түрлерін өткізу кезінде оларды есепке алу тәртібі бойынша түсіндірмелер берілді.

Қосылған құн салығы (ҚҚС) бойынша камералдық бақылау хабарламаларын орындау, кедендік баждар мен салықтарды төлеу жөніндегі міндеттемелердің орындалуын қамтамасыз ету, сондай-ақ заңды тұлғалардың банкроттығы рәсімдерін жүргізу тәртібі, қалыптасқан тәжірибе мен өзекті мәселелерге ерекше назар аударылды.

Семинар соңында сұрақ-жауап сессиясы өткізіліп, қатысушылар өздерін қызықтырған мәселелер бойынша түсіндірмелер алып, салық және кеден заңнамасын қолдану барысында туындайтын практикалық жағдайларды талқылады.

Осындай іс-шараларды өткізу салық төлеушілер мен сыртқы экономикалық қызметке қатысушылардың құқықтық сауаттылығын арттыруға, мемлекеттік органдар мен бизнес-қоғамдастық арасындағы ашық диалогты дамытуға, сондай-ақ қолданыстағы заңнама талаптарын біркелкі түсінуді қамтамасыз етуге ықпал етеді.

Семинар соңында Шығыс Қазақстан облысы бойынша Мемлекеттік кірістер департаменті басшысының орынбасары Динмұхамед Джұманов қатысушыларға белсенділік танытқандары үшін алғыс білдіріп, барша қатысушыларды келе жатқан Қазақстан Республикасының күнімен құттықтады.

2026 жылғы 23 қазанда Өскемен қаласында «Атамекен» ҰКП Шығыс Қазақстан облыстық кәсіпкерлер палатасының алаңында «Салық және кеден заңнамасының өзекті мәселелері» тақырыбында семинар өтті.

Іс-шараға Шығыс Қазақстан облысы бойынша Мемлекеттік кірістер департаментінің қызметкерлері, салық төлеушілер, сыртқы экономикалық қызметке қатысушылар, консалтингтік компаниялардың өкілдері, бұқаралық ақпарат құралдарының өкілдері мен блогерлер қатысты.

Семинар барысында салық және кеден заңнамасын қолданудың өзекті мәселелері, сондай-ақ мемлекеттік кірістер органдарының салық төлеушілермен және сыртқы экономикалық қызметке қатысушылармен өзара іс-қимылының практикалық аспектілері қарастырылды.

Шығыс Қазақстан облысы бойынша Мемлекеттік кірістер департаментінің құрылымдық бөлімшелерінің өкілдері баяндама жасады. Қатысушыларға салық заңнамасы бойынша келіп түсетін сұрақтарды қарау тәжірибесі, тауарлар мен көлік құралдарына кедендік бақылау жүргізу тәртібі, сондай-ақ Еуразиялық экономикалық одаққа мүше мемлекеттер арасындағы өзара сауда шеңберінде тауарлардың жекелеген түрлерін өткізу кезінде оларды есепке алу тәртібі бойынша түсіндірмелер берілді.

Қосылған құн салығы (ҚҚС) бойынша камералдық бақылау хабарламаларын орындау, кедендік баждар мен салықтарды төлеу жөніндегі міндеттемелердің орындалуын қамтамасыз ету, сондай-ақ заңды тұлғалардың банкроттығы рәсімдерін жүргізу тәртібі, қалыптасқан тәжірибе мен өзекті мәселелерге ерекше назар аударылды.

Семинар соңында сұрақ-жауап сессиясы өткізіліп, қатысушылар өздерін қызықтырған мәселелер бойынша түсіндірмелер алып, салық және кеден заңнамасын қолдану барысында туындайтын практикалық жағдайларды талқылады.

Осындай іс-шараларды өткізу салық төлеушілер мен сыртқы экономикалық қызметке қатысушылардың құқықтық сауаттылығын арттыруға, мемлекеттік органдар мен бизнес-қоғамдастық арасындағы ашық диалогты дамытуға, сондай-ақ қолданыстағы заңнама талаптарын біркелкі түсінуді қамтамасыз етуге ықпал етеді.

Семинар соңында Шығыс Қазақстан облысы бойынша Мемлекеттік кірістер департаменті басшысының орынбасары Динмұхамед Джұманов қатысушыларға белсенділік танытқандары үшін алғыс білдіріп, барша қатысушыларды келе жатқан Қазақстан Республикасының күнімен құттықтады.

Қазақстан Республикасы Өнеркәсіп және құрылыс министрлігінің 2026 жылғы 5 қазандағы № 499 бұйрығымен Қазақстан Республикасының аумағына үшінші елдерден цемент, брусчатка, табиғи тастан жасалған төсеу тақталары, ескерткіштерге немесе құрылысқа арналған өңделген тастар сияқты құрылыс материалдарының жекелеген түрлерін әкелуді реттейтін 2026 жылғы 15 мамырдағы № 237 және 2026 жылғы 3 тамыздағы № 386 бұйрықтардың күші жойылды.

Кедендік операцияларды жасау кезінде 2026 жылғы 17 қазаннан бастап белгіленген тыйымдардың күшінің жойылғанын ескеру қажет.

1990 жылғы 25 қазанда Қазақ КСР-інің мемлекеттік егемендігі туралы Декларация қабылданды. Бұл тарихи құжат тәуелсіздікке бастар жолдағы маңызды кезең болды. Онда егемен мемлекеттіліктің негіздері мен елдің аумақтық тұтастығы қағидаттары жарияланды.

Қазақстан Республикасының мемлекеттік рәміздері — Ту, Елтаңба және Әнұран — тәуелсіздікті, халықтың бірлігін, бейбітшілікті және ұлттық бірегейлікті бейнелейді. Олар еліміздің тарихи және мәдени мұрасының маңызды бөлігі болып табылады.

Тәуелсіздік жылдарында Қазақстан экономика, білім беру, ғылым, мәдениет және халықаралық ынтымақтастық салаларында елеулі жетістіктерге қол жеткізді. Еліміз Біріккен Ұлттар Ұйымының мүшесі атанып, халықаралық ядролық қауіпсіздікті нығайтуға үлес қосты және әлем мемлекеттерімен қарым-қатынастарын дамытып келеді.

Республика күні — Қазақстанның тарихи жолын еске алып, еліміздің жетістіктерін бағалап, қоғамдағы бейбітшілік, келісім мен бірліктің маңызын айқындайтын ерекше мереке.

Қазақстанымыз гүлдене берсін, халқымыз бейбітшілік, береке-бірлік пен келісімде өмір сүрсін!

2026 жылғы 19 қазанда «Атамекен» Ұлттық кәсіпкерлер палатасының Шығыс Қазақстан облыстық филиалында «Бизнес және салықтар» ақпараттық-түсіндіру жобасы аясында кезекті тікелей эфир өтті.

Тікелей эфирдің тақырыбы: «Резидент еместердің табыстарына салық салу: 2026 жылғы өзгерістер және практикалық мәселелер».

Спикер ретінде Шығыс Қазақстан облысы бойынша Мемлекеттік кірістер департаментінің Түсіндіру жұмысы және Байланыс орталығы басқармасының басшысы Гүлмира Сабралимова сөз сөйледі.

Тікелей эфир барысында 2026 жылдан бастап резидент еместердің табыстарына салық салудағы негізгі өзгерістер, резидент емес заңды тұлғаларға салық салу ерекшеліктері, сондай-ақ резидент емес жеке тұлғалардың табыстарына салық салу тәртібі қарастырылды.

Салық төлеушілер арасында жиі туындайтын сұрақтарға және салық заңнамасын іс жүзінде қолдану мәселелеріне ерекше назар аударылды.

Тікелей эфир кәсіпкерлер мен салық төлеушілерге өзекті ақпарат алуға және резидент еместердің табыстарына салық салу мәселелері бойынша түсіндірмелермен танысуға мүмкіндік берді.

«Бизнес және салықтар» жобасы кәсіпкерлердің салықтық сауаттылығын арттыруға, заңнамадағы өзгерістер туралы уақтылы ақпарат беруге және кәсіпкерлік қоғамдастық пен мемлекеттік кірістер органдары арасындағы өзара іс-қимылды нығайтуға бағытталған.

Толық эфирді мына сілтеме арқылы көре аласыз:  https://www.facebook.com/share/v/1QiajWxp4P/ 

2026 жылғы 19 қазанда «Атамекен» Ұлттық кәсіпкерлер палатасының Шығыс Қазақстан облыстық филиалында «Бизнес және салықтар» ақпараттық-түсіндіру жобасы аясында кезекті тікелей эфир өтті.

Тікелей эфирдің тақырыбы: «Резидент еместердің табыстарына салық салу: 2026 жылғы өзгерістер және практикалық мәселелер».

Спикер ретінде Шығыс Қазақстан облысы бойынша Мемлекеттік кірістер департаментінің Түсіндіру жұмысы және Байланыс орталығы басқармасының басшысы Гүлмира Сабралимова сөз сөйледі.

Тікелей эфир барысында 2026 жылдан бастап резидент еместердің табыстарына салық салудағы негізгі өзгерістер, резидент емес заңды тұлғаларға салық салу ерекшеліктері, сондай-ақ резидент емес жеке тұлғалардың табыстарына салық салу тәртібі қарастырылды.

Салық төлеушілер арасында жиі туындайтын сұрақтарға және салық заңнамасын іс жүзінде қолдану мәселелеріне ерекше назар аударылды.

Тікелей эфир кәсіпкерлер мен салық төлеушілерге өзекті ақпарат алуға және резидент еместердің табыстарына салық салу мәселелері бойынша түсіндірмелермен танысуға мүмкіндік берді.

«Бизнес және салықтар» жобасы кәсіпкерлердің салықтық сауаттылығын арттыруға, заңнамадағы өзгерістер туралы уақтылы ақпарат беруге және кәсіпкерлік қоғамдастық пен мемлекеттік кірістер органдары арасындағы өзара іс-қимылды нығайтуға бағытталған.

Толық эфирді мына сілтеме арқылы көре аласыз:  https://www.facebook.com/share/v/1QiajWxp4P/ 

25 қазанда Қазақстан еліміздің мемлекеттілігінің қалыптасу тарихында ерекше маңызға ие ұлттық мереке — Республика күнін атап өтеді.

1990 жылғы 25 қазанда Қазақ КСР-інің мемлекеттік егемендігі туралы Декларация қабылданды. Бұл тарихи құжат тәуелсіздікке бастар жолдағы маңызды кезең болды. Онда егемен мемлекеттіліктің негіздері мен елдің аумақтық тұтастығы қағидаттары жарияланды.

Қазақстан Республикасының мемлекеттік рәміздері — Ту, Елтаңба және Әнұран — тәуелсіздікті, халықтың бірлігін, бейбітшілікті және ұлттық бірегейлікті бейнелейді. Олар еліміздің тарихи және мәдени мұрасының маңызды бөлігі болып табылады.

Тәуелсіздік жылдарында Қазақстан экономика, білім беру, ғылым, мәдениет және халықаралық ынтымақтастық салаларында елеулі жетістіктерге қол жеткізді. Еліміз Біріккен Ұлттар Ұйымының мүшесі атанып, халықаралық ядролық қауіпсіздікті нығайтуға үлес қосты және әлем мемлекеттерімен қарым-қатынастарын дамытып келеді.

Республика күні — Қазақстанның тарихи жолын еске алып, еліміздің жетістіктерін бағалап, қоғамдағы бейбітшілік, келісім мен бірліктің маңызын айқындайтын ерекше мереке.

Қазақстанымыз гүлдене берсін, халқымыз бейбітшілік, береке-бірлік пен келісімде өмір сүрсін!

Қазақстан Республикасы Өнеркәсіп және құрылыс министрлігінің 2026 жылғы 5 қазандағы № 499 бұйрығымен Қазақстан Республикасының аумағына үшінші елдерден цемент, брусчатка, табиғи тастан жасалған төсеу тақталары, ескерткіштерге немесе құрылысқа арналған өңделген тастар сияқты құрылыс материалдарының жекелеген түрлерін әкелуді реттейтін 2026 жылғы 15 мамырдағы № 237 және 2026 жылғы 3 тамыздағы № 386 бұйрықтардың күші жойылды.

Кедендік операцияларды жасау кезінде 2026 жылғы 17 қазаннан бастап белгіленген тыйымдардың күшінің жойылғанын ескеру қажет.

2026 жыл Қазақстан тарихындағы маңызды кезеңдердің бірі болды. Республикалық референдумда жаңа Конституцияның қабылдануы елдің саяси-құқықтық жүйесін ауқымды жаңғыртудың басталғанын білдіреді. Конституцияның жаңа редакциясында мемлекеттік билік құрылымына, азаматтардың құқықтарын қорғау тетіктеріне және мемлекеттің одан әрі даму қағидаттарына елеулі өзгерістер енгізілген.

Негізгі өзгерістердің бірі заң шығарушы билікті реформалау болды. Сенат пен Мәжілістен тұратын екі палаталы Парламенттің орнына бір палаталы Құрылтай құрылды. Оны пропорционалды сайлау жүйесі бойынша қалыптастыру парламенттік өкілдікті жаңартуға және заң шығару процесін жетілдіруге бағытталған. Құрылтайға заңдар қабылдау, Үкіметтің қызметіне қатысты мәселелерді қарау және мемлекеттік маңызы бар негізгі тағайындауларды келісуге қатысу өкілеттіктері беріледі.

Маңызды институционалдық өзгерістердің бірі – Қазақстан Республикасы Вице-Президенті лауазымының қайта енгізілгені. Вице-Президентті Президент Құрылтайдың келісімімен тағайындайды. Жаңа модельде мемлекет басшысының өз міндеттерін мерзімінен бұрын тоқтатқан жағдайда оның өкілеттіктерін беру тәртібі де айқындалған. Бұл мемлекеттік биліктің сабақтастығына қатысты мәселелерде құқықтық айқындықты қамтамасыз етеді.

Жаңартылған саяси жүйеде Қазақстанның Халық Кеңесі ерекше орын алды. Ол жоғары консультативтік орган ретінде құрылды. Кеңестің көзделген өкілеттіктеріне Құрылтайдың қарауына заң шығару бастамаларын енгізу және республикалық референдум өткізу туралы ұсыныс жасау жатады. Кеңестің қызметі қоғамдық келісімді, ұлттық бірлікті және мемлекет пен азаматтық қоғам арасындағы өзара іс-қимылдары нығайтылған.

Жаңа Конституцияда заманауи сын-қатерлерге де назар аударылған. Цифрландыру мен жасанды интеллектінің дамуы жағдайында жеке өмірге қол сұғылмаушылықты және дербес деректерді қорғау мәселелері ерекше маңызға ие. Осыған қатысты кепілдіктердің Конституцияда бекітілуі азаматтарды цифрлық ортада қорғаудың құқықтық тетіктерін жетілдіру қажеттілігін көрсетеді.

Адам құқықтарының кепілдіктерін нығайтуға бағытталған ережелердің де маңызы зор. Олардың қатарына өз құқықтары мен бостандықтарын сот арқылы қорғау құқығы, ұсталған адамның өз құқықтарын білу құқығын қамтамасыз ету, Қазақстан Республикасының азаматтарын елден тыс жерлерде қорғауға кепілдік беру және басқа да құқықтық кепілдіктер жатады.

Конституцияда Қазақстанның егемендігі, аумақтық тұтастығы және ұлттық құндылықтары мәселелеріне ерекше мән беріледі. Бүгінде бұл қағидаттар ел бірлігін сақтау және мемлекеттің тұрақты дамуын қамтамасыз ету үшін айрықша маңызды.

Азаматтардың мемлекет алдындағы жауапкершілігін бекіту де ерекше назар аударуға тұрарлық. Осы тұрғыда Қазақстан Республикасы Конституциясының 38-бабының маңызы зор. Аталған бап заңды түрде белгіленген салықтарды, алымдарды және өзге де міндетті төлемдерді төлеу міндетін белгілейді.

Бұл норма салық жүйесінің негізгі қағидаттарының бірі – салық салудың міндеттілігі мен әділеттілігін көрсетеді.

Салықтарды төлеу мемлекеттік бюджеттің кіріс бөлігін қалыптастыруды қамтамасыз етеді. Бұл қаражат әлеуметтік міндеттемелерді орындауға, инфрақұрылымды дамытуға, білім беру мен денсаулық сақтау салаларын қаржыландыруға және мемлекеттік саясаттың басқа да басым бағыттарын іске асыруға қажет. Сонымен қатар салық міндеттемелері тек заңды негіздерде ғана белгіленуге тиіс, ал оларды орындау қолданыстағы салық заңнамасына сәйкес қамтамасыз етілуі қажет.

Осылайша, Конституцияны жаңарту мемлекеттік билікті ұйымдастыру мен құқықтық кепілдіктерді кеңейтуден бастап, азаматтардың міндеттері мен экономикалық дамудың негіздерін айқындауға дейінгі мәселелердің кең ауқымын қамтиды.

Жаңа Конституция Қазақстанның одан әрі дамуына, заңдылықты нығайтуға және мемлекет пен азаматтардың жауапкершілігін арттыруға құқықтық негіз қалыптастырады. Оның ережелерін сақтау, соның ішінде салық міндеттемелерін адал орындау, елдің тұрақты дамуы мен қоғам мен мемлекет арасындағы сенімді нығайтудың маңызды шарты болып табылады.

Кеден саясатының маңызды бағыттарының бірі тауарлардың жекелеген санаттарын әкелу және әкету қағидаларын белгілейтін тыйымдар мен шектеулер жүйесі болып табылады. Тауарлар Еуразиялық экономикалық одақтың кедендік шекарасы арқылы өткізіледі және (немесе) тыйымдар мен шектеулер сақтала отырып, кедендік рәсімдерге орналастырылады.

Біржақты тәртіппен енгізілетін шараларды қоса алғанда, тарифтік емес реттеу шараларының, сондай-ақ техникалық реттеу шараларының сақталуы Одақ туралы шартқа сәйкес Комиссия айқындаған жағдайларда және тәртіппен немесе Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен расталады. Әскери мақсаттағы өнімдерге қатысты шараларды қоса алғанда, бақылаудың ерекше шараларының сақталуы Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес белгіленген жағдайларда және тәртіппен құжаттарды және (немесе) осындай шаралардың сақталуын растайтын мәліметтерді ұсыну арқылы расталады.

Еуразиялық экономикалық одақтың техникалық регламенттерінде белгіленген талаптарға, сондай-ақ Қазақстан Республикасының техникалық реттеу саласындағы заңнамасының талаптарына әкелінетін тауарлардың сәйкестігін растайтын құжаттар және осындай құжаттардағы мәліметтер туралы ақпарат алмасу жөніндегі техникалық реттеу саласындағы уәкілетті орган мен уәкілетті органның ақпараттық өзара іс-қимыл жасау тәртібі техникалық реттеу шараларының сақталуын растау мақсатында бірлескен актімен айқындалады.

Санитариялық, ветеринариялық-санитариялық және карантиндік фитосанитариялық шаралардың, сондай-ақ радиациялық талаптардың сақталуы Одақ туралы шартта және оған сәйкес қабылданған Комиссия актілерінде белгіленген тәртіппен және (немесе) Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен санитариялық-эпидемиологиялық, ветеринариялық, карантиндік фитосанитариялық және радиациялық бақылауды (қадағалауды) жүзеге асыру нәтижелері бойынша расталады.

Еуразиялық экономикалық одақтың кедендік аумағына әкелу және (немесе) Еуразиялық экономикалық одақтың кедендік аумағынан жеке тұлғалардың Одақ туралы шартта көзделген және Еуразиялық экономикалық одаққа мүше болып табылмайтын мемлекеттермен сауда жасауда тарифтік емес реттеу шаралары қолданылатын тауарлардың бірыңғай тізбесіне енгізілген тауарларды жеке пайдалануға арналған тауарлар ретінде әкету ерекшеліктерін Комиссия айқындайды.

Егер тыйымдар мен шектеулерді белгілейтін актілерде олардың сақталуын растау жағдайлары және (немесе) тәртібі айқындалмаса, мұндай тыйымдар мен шектеулердің сақталуы тауарларды Еуразиялық экономикалық одақтың кедендік шекарасы арқылы өткізу кезінде, сондай-ақ тауарларды ішкі тұтыну үшін шығару немесе экспорт кедендік рәсімдеріне орналастыру кезінде расталады.

Кеден саясатының маңызды бағыттарының бірі тауарлардың жекелеген санаттарын әкелу және әкету қағидаларын белгілейтін тыйымдар мен шектеулер жүйесі болып табылады. Тауарлар Еуразиялық экономикалық одақтың кедендік шекарасы арқылы өткізіледі және (немесе) тыйымдар мен шектеулер сақтала отырып, кедендік рәсімдерге орналастырылады.

Біржақты тәртіппен енгізілетін шараларды қоса алғанда, тарифтік емес реттеу шараларының, сондай-ақ техникалық реттеу шараларының сақталуы Одақ туралы шартқа сәйкес Комиссия айқындаған жағдайларда және тәртіппен немесе Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен расталады. Әскери мақсаттағы өнімдерге қатысты шараларды қоса алғанда, бақылаудың ерекше шараларының сақталуы Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес белгіленген жағдайларда және тәртіппен құжаттарды және (немесе) осындай шаралардың сақталуын растайтын мәліметтерді ұсыну арқылы расталады.

Еуразиялық экономикалық одақтың техникалық регламенттерінде белгіленген талаптарға, сондай-ақ Қазақстан Республикасының техникалық реттеу саласындағы заңнамасының талаптарына әкелінетін тауарлардың сәйкестігін растайтын құжаттар және осындай құжаттардағы мәліметтер туралы ақпарат алмасу жөніндегі техникалық реттеу саласындағы уәкілетті орган мен уәкілетті органның ақпараттық өзара іс-қимыл жасау тәртібі техникалық реттеу шараларының сақталуын растау мақсатында бірлескен актімен айқындалады.

Санитариялық, ветеринариялық-санитариялық және карантиндік фитосанитариялық шаралардың, сондай-ақ радиациялық талаптардың сақталуы Одақ туралы шартта және оған сәйкес қабылданған Комиссия актілерінде белгіленген тәртіппен және (немесе) Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен санитариялық-эпидемиологиялық, ветеринариялық, карантиндік фитосанитариялық және радиациялық бақылауды (қадағалауды) жүзеге асыру нәтижелері бойынша расталады.

Еуразиялық экономикалық одақтың кедендік аумағына әкелу және (немесе) Еуразиялық экономикалық одақтың кедендік аумағынан жеке тұлғалардың Одақ туралы шартта көзделген және Еуразиялық экономикалық одаққа мүше болып табылмайтын мемлекеттермен сауда жасауда тарифтік емес реттеу шаралары қолданылатын тауарлардың бірыңғай тізбесіне енгізілген тауарларды жеке пайдалануға арналған тауарлар ретінде әкету ерекшеліктерін Комиссия айқындайды.

Егер тыйымдар мен шектеулерді белгілейтін актілерде олардың сақталуын растау жағдайлары және (немесе) тәртібі айқындалмаса, мұндай тыйымдар мен шектеулердің сақталуы тауарларды Еуразиялық экономикалық одақтың кедендік шекарасы арқылы өткізу кезінде, сондай-ақ тауарларды ішкі тұтыну үшін шығару немесе экспорт кедендік рәсімдеріне орналастыру кезінде расталады.

2026 жыл Қазақстан тарихындағы маңызды кезеңдердің бірі болды. Республикалық референдумда жаңа Конституцияның қабылдануы елдің саяси-құқықтық жүйесін ауқымды жаңғыртудың басталғанын білдіреді. Конституцияның жаңа редакциясында мемлекеттік билік құрылымына, азаматтардың құқықтарын қорғау тетіктеріне және мемлекеттің одан әрі даму қағидаттарына елеулі өзгерістер енгізілген.

Негізгі өзгерістердің бірі заң шығарушы билікті реформалау болды. Сенат пен Мәжілістен тұратын екі палаталы Парламенттің орнына бір палаталы Құрылтай құрылды. Оны пропорционалды сайлау жүйесі бойынша қалыптастыру парламенттік өкілдікті жаңартуға және заң шығару процесін жетілдіруге бағытталған. Құрылтайға заңдар қабылдау, Үкіметтің қызметіне қатысты мәселелерді қарау және мемлекеттік маңызы бар негізгі тағайындауларды келісуге қатысу өкілеттіктері беріледі.

Маңызды институционалдық өзгерістердің бірі – Қазақстан Республикасы Вице-Президенті лауазымының қайта енгізілгені. Вице-Президентті Президент Құрылтайдың келісімімен тағайындайды. Жаңа модельде мемлекет басшысының өз міндеттерін мерзімінен бұрын тоқтатқан жағдайда оның өкілеттіктерін беру тәртібі де айқындалған. Бұл мемлекеттік биліктің сабақтастығына қатысты мәселелерде құқықтық айқындықты қамтамасыз етеді.

Жаңартылған саяси жүйеде Қазақстанның Халық Кеңесі ерекше орын алды. Ол жоғары консультативтік орган ретінде құрылды. Кеңестің көзделген өкілеттіктеріне Құрылтайдың қарауына заң шығару бастамаларын енгізу және республикалық референдум өткізу туралы ұсыныс жасау жатады. Кеңестің қызметі қоғамдық келісімді, ұлттық бірлікті және мемлекет пен азаматтық қоғам арасындағы өзара іс-қимылдары нығайтылған.

Жаңа Конституцияда заманауи сын-қатерлерге де назар аударылған. Цифрландыру мен жасанды интеллектінің дамуы жағдайында жеке өмірге қол сұғылмаушылықты және дербес деректерді қорғау мәселелері ерекше маңызға ие. Осыған қатысты кепілдіктердің Конституцияда бекітілуі азаматтарды цифрлық ортада қорғаудың құқықтық тетіктерін жетілдіру қажеттілігін көрсетеді.

Адам құқықтарының кепілдіктерін нығайтуға бағытталған ережелердің де маңызы зор. Олардың қатарына өз құқықтары мен бостандықтарын сот арқылы қорғау құқығы, ұсталған адамның өз құқықтарын білу құқығын қамтамасыз ету, Қазақстан Республикасының азаматтарын елден тыс жерлерде қорғауға кепілдік беру және басқа да құқықтық кепілдіктер жатады.

Конституцияда Қазақстанның егемендігі, аумақтық тұтастығы және ұлттық құндылықтары мәселелеріне ерекше мән беріледі. Бүгінде бұл қағидаттар ел бірлігін сақтау және мемлекеттің тұрақты дамуын қамтамасыз ету үшін айрықша маңызды.

Азаматтардың мемлекет алдындағы жауапкершілігін бекіту де ерекше назар аударуға тұрарлық. Осы тұрғыда Қазақстан Республикасы Конституциясының 38-бабының маңызы зор. Аталған бап заңды түрде белгіленген салықтарды, алымдарды және өзге де міндетті төлемдерді төлеу міндетін белгілейді.

Бұл норма салық жүйесінің негізгі қағидаттарының бірі – салық салудың міндеттілігі мен әділеттілігін көрсетеді.

Салықтарды төлеу мемлекеттік бюджеттің кіріс бөлігін қалыптастыруды қамтамасыз етеді. Бұл қаражат әлеуметтік міндеттемелерді орындауға, инфрақұрылымды дамытуға, білім беру мен денсаулық сақтау салаларын қаржыландыруға және мемлекеттік саясаттың басқа да басым бағыттарын іске асыруға қажет. Сонымен қатар салық міндеттемелері тек заңды негіздерде ғана белгіленуге тиіс, ал оларды орындау қолданыстағы салық заңнамасына сәйкес қамтамасыз етілуі қажет.

Осылайша, Конституцияны жаңарту мемлекеттік билікті ұйымдастыру мен құқықтық кепілдіктерді кеңейтуден бастап, азаматтардың міндеттері мен экономикалық дамудың негіздерін айқындауға дейінгі мәселелердің кең ауқымын қамтиды.

Жаңа Конституция Қазақстанның одан әрі дамуына, заңдылықты нығайтуға және мемлекет пен азаматтардың жауапкершілігін арттыруға құқықтық негіз қалыптастырады. Оның ережелерін сақтау, соның ішінде салық міндеттемелерін адал орындау, елдің тұрақты дамуы мен қоғам мен мемлекет арасындағы сенімді нығайтудың маңызды шарты болып табылады.

ШҚО Мемлекеттік кірістер департаменті ШҚО Мамандандырылған ауданаралық экономикалық сотпен бірлесіп, Мемлекеттік кірістер департаментінің басшы орынбасары К.К. Койшинов пен МАЭС төрағасы Т.Т. Тургамбаевтың төрағалығымен, судьялар, ШҚО әкімшілері мен МКД өкілдерінің қатысуымен семинар-кеңес өткізді. Кездесу барысында оңалту және банкроттық саласындағы заңнаманы қолданудың өзекті мәселелері қаралып, құқық қолдану практикасына қатысты проблемалық аспектілер талқыланды. Мемлекеттік органдар мен сот жүйесінің өзара іс-қимылының тиімділігін арттыруға, сондай-ақ туындайтын мәселелерді шешуде бірыңғай тәсілдерді қалыптастыруға ерекше назар аударылды. Іс-шара қорытындысы бойынша ведомствоаралық ынтымақтастықты одан әрі нығайтудың маңыздылығы атап өтілді.

ШҚО Мемлекеттік кірістер департаменті ШҚО Мамандандырылған ауданаралық экономикалық сотпен бірлесіп, Мемлекеттік кірістер департаментінің басшы орынбасары К.К. Койшинов пен МАЭС төрағасы Т.Т. Тургамбаевтың төрағалығымен, судьялар, ШҚО әкімшілері мен МКД өкілдерінің қатысуымен семинар-кеңес өткізді. Кездесу барысында оңалту және банкроттық саласындағы заңнаманы қолданудың өзекті мәселелері қаралып, құқық қолдану практикасына қатысты проблемалық аспектілер талқыланды. Мемлекеттік органдар мен сот жүйесінің өзара іс-қимылының тиімділігін арттыруға, сондай-ақ туындайтын мәселелерді шешуде бірыңғай тәсілдерді қалыптастыруға ерекше назар аударылды. Іс-шара қорытындысы бойынша ведомствоаралық ынтымақтастықты одан әрі нығайтудың маңыздылығы атап өтілді.

Еуразиялық экономикалық одаққа (ЕАЭО) мүше мемлекеттер арасындағы өзара сауда тауарлардың еркін қозғалысын қамтамасыз етуге бағытталған бірыңғай ережелерді ескере отырып жүзеге асырылады. Сонымен қатар, тауарлардың жекелеген санаттарына қатысты тыйымдар мен шектеулер қолданылуы мүмкін.

Қазақстан Республикасы Өнеркәсіп және құрылыс министрінің 2026 жылғы 14 сәуірдегі № 169 бұйрығына сәйкес, ЕАЭО СЭҚ ТН кодтары бойынша жіктелетін жекелеген тауарларды әкетуге алты ай мерзімге тыйым салынды.

Тізімге, атап айтқанда, қалдықтар мен қоқыстар кіреді: мыс — 7404 00 коды; алюминий — 7602 00 коды;  қорғасын — 7802 00 000 0 коды; қара металдар — 7204 топтамасының жекелеген тауарлары; - пайдаланылған аккумуляторлар және құрамында қорғасын, кадмий немесе сынап бар басқа да қалдықтар — 8549 топтамасының жекелеген кодтары.

Мұнай өнімдерін әкетуге қойылатын шектеулер

Қазақстан Республикасы Энергетика министрінің 2026 жылғы 30 сәуірдегі № 175-н/қ бұйрығымен мұнай өнімдерінің жекелеген түрлерін әкетуге алты ай мерзімге тыйым салынды.

Шектеулер, атап айтқанда, ЕАЭО СЭҚ ТН 2709 00, 2710, 2902, 3403, 3811 кодтары бойынша жіктелетін бензин, дизель отыны және жекелеген мұнай өнімдерін автомобиль көлігімен тасымалдауға қатысты және нормативтік актіде көрсетілген басқа да кодтарға қолданылады.

Бұл ретте заңнамада ерекшеліктер қарастырылған, оның ішінде жекелеген жағармай материалдарына, көлік құралдарының зауыттық бактарындағы отынға, авиациялық отынды пайдаланудың жекелеген жағдайларына, сондай-ақ гуманитарлық көмек шеңберіндегі жеткізілімдерге қатысты. Теміржол көлігімен тасымалдау кезінде де 2710 12 кодындағы жекелеген мұнай өнімдерін әкетуге нормативтік актіде қарастырылған ерекшеліктермен тыйым салынған.

Бидайды әкелуге тыйым салу

Ішкі нарықты реттеу мақсатында Қазақстан бидайды әкелуге де шектеулер енгізді.

Тыйым салу ЕАЭО СЭҚ ТН 1001 коды бойынша жіктелетін бидайға, оны үшінші елдерден және ЕАЭО-ға мүше мемлекеттерден көліктің жекелеген түрлерімен әкелу кезінде қолданылады.

Бұл ретте ерекшеліктер қарастырылған, оның ішінде құс шаруашылығы және астық өңдейтін кәсіпорындарға, сондай-ақ лицензияланған элеваторларға және «Ұлттық азық-түлік корпорациясы» АҚ-на теміржол көлігімен жеткізулер үшін.

Сыртқы саудаға қатысушылар үшін бұл тауардың кодын анықтап қана қоймай, тауардың мақсатын, көлік түрін және белгіленген ерекшеліктерге сәйкестігін тексеру қажеттілігін білдіреді.

Заңнамадағы өзгерістерге ерекше назар аудару керек, өйткені тыйым салынған және шектелген тауарлардың тізімдері, шаралардың қолданылу мерзімдері мен ерекшеліктерді қолдану шарттары өзгеруі мүмкін.

Еуразиялық экономикалық одаққа (ЕАЭО) мүше мемлекеттер арасындағы өзара сауда тауарлардың еркін қозғалысын қамтамасыз етуге бағытталған бірыңғай ережелерді ескере отырып жүзеге асырылады. Сонымен қатар, тауарлардың жекелеген санаттарына қатысты тыйымдар мен шектеулер қолданылуы мүмкін.

Қазақстан Республикасы Өнеркәсіп және құрылыс министрінің 2026 жылғы 14 сәуірдегі № 169 бұйрығына сәйкес, ЕАЭО СЭҚ ТН кодтары бойынша жіктелетін жекелеген тауарларды әкетуге алты ай мерзімге тыйым салынды.

Тізімге, атап айтқанда, қалдықтар мен қоқыстар кіреді: мыс — 7404 00 коды; алюминий — 7602 00 коды;  қорғасын — 7802 00 000 0 коды; қара металдар — 7204 топтамасының жекелеген тауарлары; - пайдаланылған аккумуляторлар және құрамында қорғасын, кадмий немесе сынап бар басқа да қалдықтар — 8549 топтамасының жекелеген кодтары.




Мұнай өнімдерін әкетуге қойылатын шектеулер

Қазақстан Республикасы Энергетика министрінің 2026 жылғы 30 сәуірдегі № 175-н/қ бұйрығымен мұнай өнімдерінің жекелеген түрлерін әкетуге алты ай мерзімге тыйым салынды.

Шектеулер, атап айтқанда, ЕАЭО СЭҚ ТН 2709 00, 2710, 2902, 3403, 3811 кодтары бойынша жіктелетін бензин, дизель отыны және жекелеген мұнай өнімдерін автомобиль көлігімен тасымалдауға қатысты және нормативтік актіде көрсетілген басқа да кодтарға қолданылады.

Бұл ретте заңнамада ерекшеліктер қарастырылған, оның ішінде жекелеген жағармай материалдарына, көлік құралдарының зауыттық бактарындағы отынға, авиациялық отынды пайдаланудың жекелеген жағдайларына, сондай-ақ гуманитарлық көмек шеңберіндегі жеткізілімдерге қатысты. Теміржол көлігімен тасымалдау кезінде де 2710 12 кодындағы жекелеген мұнай өнімдерін әкетуге нормативтік актіде қарастырылған ерекшеліктермен тыйым салынған.



Бидайды әкелуге тыйым салу

Ішкі нарықты реттеу мақсатында Қазақстан бидайды әкелуге де шектеулер енгізді.

Тыйым салу ЕАЭО СЭҚ ТН 1001 коды бойынша жіктелетін бидайға, оны үшінші елдерден және ЕАЭО-ға мүше мемлекеттерден көліктің жекелеген түрлерімен әкелу кезінде қолданылады.

Бұл ретте ерекшеліктер қарастырылған, оның ішінде құс шаруашылығы және астық өңдейтін кәсіпорындарға, сондай-ақ лицензияланған элеваторларға және «Ұлттық азық-түлік корпорациясы» АҚ-на теміржол көлігімен жеткізулер үшін.

Сыртқы саудаға қатысушылар үшін бұл тауардың кодын анықтап қана қоймай, тауардың мақсатын, көлік түрін және белгіленген ерекшеліктерге сәйкестігін тексеру қажеттілігін білдіреді.

Заңнамадағы өзгерістерге ерекше назар аудару керек, өйткені тыйым салынған және шектелген тауарлардың тізімдері, шаралардың қолданылу мерзімдері мен ерекшеліктерді қолдану шарттары өзгеруі мүмкін.

Қазақстан Республикасының аумағында алкоголь өнімдерін өткізу лицензияланатын қызмет түрлеріне жатады. Алкоголь өнімдерін көтерме немесе бөлшек саудада заңды түрде өткізу үшін кәсіпкерлер белгіленген тәртіппен тиісті лицензия алуы қажет.

Алкоголь өнімдерін өндіру аумағындағы қызметті қоспағанда, алкоголь өнімдерін сақтау және өткізуге лицензияны Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі Мемлекеттік кірістер комитетінің аумақтық органдары береді.

Лицензия алу үшін өтінішті электрондық форматта www.egov.kz электрондық үкімет порталы арқылы беруге болады. Бұл құжаттарды қарау мерзімін едәуір қысқартып, рұқсат құжаттарын алу процесін бизнес үшін анағұрлым ыңғайлы етеді.

Лицензия беру немесе оны беруден бас тарту туралы дәлелді жауап беру мерзімі – өтініш тіркелген күннен кейінгі 1 (бір) жұмыс күнінен кешіктірілмей жүзеге асырылады. Лицензияны қайта ресімдеу мерзімі – 3 (үш) жұмыс күні.

Лицензия алу үшін өтініш беруші электрондық өтінішті, лицензиялық алымның төленгенін растайтын құжатты, сондай-ақ үй-жайды пайдалану құқығын растайтын құжаттарды ұсынуы қажет. Сонымен қатар сумен жабдықтау, электрмен жабдықтау, кәріз жүйесі және деректерді тіркеу мен беру функциясы бар бақылау-касса машинасының болуы туралы мәліметтер ұсынылады.

Мемлекеттік қызмет көрсету кезінде көрсетілетін қызметті алушыдан алынатын төлем мөлшері және оны алу тәртібі. Қазақстан Республикасы Салық кодексінің 616-бабының 4-тармағына сәйкес, қызметтің жекелеген түрлерімен айналысу құқығы үшін лицензиялық алым мөлшерлемелері республикалық бюджет туралы заңда белгіленген және алым төленген күнге қолданыста болатын айлық есептік көрсеткіш (АЕК) мөлшеріне қарай белгіленеді және төмендегідей мөлшерде алынады:

Алкоголь өнімдерін өндіру аумағындағы қызметті қоспағанда, алкоголь өнімдерін сақтау және көтерме саудада өткізу (әрбір қызмет объектісі үшін) — 200 АЕК.

Алкоголь өнімдерін өндіру аумағындағы қызметті қоспағанда, алкоголь өнімдерін сақтау және бөлшек саудада өткізу (әрбір қызмет объектісі үшін):

астанада, республикалық және облыстық маңызы бар қалаларда — 100 АЕК;

аудандық маңызы бар қалалар мен кенттерде — 70 АЕК;

ауылдық елді мекендерде — 30 АЕК.

Біліктілік талаптарының сақталуына ерекше назар аударылады. Алкоголь өнімдерінің көтерме саудасын жүзеге асыру үшін алкоголь өнімдерін сақтау, қабылдау және босатуға арналған қойма үй-жайлары болуы қажет. Мұндай үй-жайлар білім беру, денсаулық сақтау ұйымдарының, спорт объектілерінің, жанармай құю станцияларының, базарлардың және мәдени-демалыс мекемелерінің аумағында орналаспауы тиіс.

Алкоголь өнімдерін бөлшек саудада өткізу үшін заңнама талаптарына сәйкес келетін стационарлық үй-жайдың болуы міндетті. Үй-жай сумен жабдықтау, электрмен жабдықтау және кәріз жүйесімен қамтамасыз етіліп, тіркелген бақылау-касса машинасымен жабдықталуы қажет.

Заңнамада лицензия беруден бас тарту жағдайлары да көзделген. Оларға лицензиялық алымның төленбеуі, біліктілік талаптарына сәйкес келмеу, жалған мәліметтер ұсыну немесе лицензияланатын қызметті жүзеге асыруға қатысты сот шектеулерінің болуы жатады.

Өтінішті қарау нәтижесінде көрсетілетін қызметті алушы лауазымды тұлғаның электрондық цифрлық қолтаңбасымен куәландырылған электрондық лицензияны немесе бас тарту себептері көрсетілген дәлелді жауапты алады.

Белгіленген талаптарды сақтау және лицензияны уақытылы рәсімдеу алкоголь өнімдерін өткізу қызметін жүзеге асырудың міндетті шарты болып табылады және кәсіпкерлік қызметтің заңдылығын қамтамасыз етуге ықпал етеді.

Қазақстан Республикасының аумағында алкоголь өнімдерін өткізу лицензияланатын қызмет түрлеріне жатады. Алкоголь өнімдерін көтерме немесе бөлшек саудада заңды түрде өткізу үшін кәсіпкерлер белгіленген тәртіппен тиісті лицензия алуы қажет.

Алкоголь өнімдерін өндіру аумағындағы қызметті қоспағанда, алкоголь өнімдерін сақтау және өткізуге лицензияны Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі Мемлекеттік кірістер комитетінің аумақтық органдары береді.

Лицензия алу үшін өтінішті электрондық форматта www.egov.kz электрондық үкімет порталы арқылы беруге болады. Бұл құжаттарды қарау мерзімін едәуір қысқартып, рұқсат құжаттарын алу процесін бизнес үшін анағұрлым ыңғайлы етеді.

Лицензия беру немесе оны беруден бас тарту туралы дәлелді жауап беру мерзімі – өтініш тіркелген күннен кейінгі 1 (бір) жұмыс күнінен кешіктірілмей жүзеге асырылады. Лицензияны қайта ресімдеу мерзімі – 3 (үш) жұмыс күні.

Лицензия алу үшін өтініш беруші электрондық өтінішті, лицензиялық алымның төленгенін растайтын құжатты, сондай-ақ үй-жайды пайдалану құқығын растайтын құжаттарды ұсынуы қажет. Сонымен қатар сумен жабдықтау, электрмен жабдықтау, кәріз жүйесі және деректерді тіркеу мен беру функциясы бар бақылау-касса машинасының болуы туралы мәліметтер ұсынылады.

Мемлекеттік қызмет көрсету кезінде көрсетілетін қызметті алушыдан алынатын төлем мөлшері және оны алу тәртібі. Қазақстан Республикасы Салық кодексінің 616-бабының 4-тармағына сәйкес, қызметтің жекелеген түрлерімен айналысу құқығы үшін лицензиялық алым мөлшерлемелері республикалық бюджет туралы заңда белгіленген және алым төленген күнге қолданыста болатын айлық есептік көрсеткіш (АЕК) мөлшеріне қарай белгіленеді және төмендегідей мөлшерде алынады:

Алкоголь өнімдерін өндіру аумағындағы қызметті қоспағанда, алкоголь өнімдерін сақтау және көтерме саудада өткізу (әрбір қызмет объектісі үшін) — 200 АЕК.

Алкоголь өнімдерін өндіру аумағындағы қызметті қоспағанда, алкоголь өнімдерін сақтау және бөлшек саудада өткізу (әрбір қызмет объектісі үшін):

астанада, республикалық және облыстық маңызы бар қалаларда — 100 АЕК;

аудандық маңызы бар қалалар мен кенттерде — 70 АЕК;

ауылдық елді мекендерде — 30 АЕК.

Біліктілік талаптарының сақталуына ерекше назар аударылады. Алкоголь өнімдерінің көтерме саудасын жүзеге асыру үшін алкоголь өнімдерін сақтау, қабылдау және босатуға арналған қойма үй-жайлары болуы қажет. Мұндай үй-жайлар білім беру, денсаулық сақтау ұйымдарының, спорт объектілерінің, жанармай құю станцияларының, базарлардың және мәдени-демалыс мекемелерінің аумағында орналаспауы тиіс.

Алкоголь өнімдерін бөлшек саудада өткізу үшін заңнама талаптарына сәйкес келетін стационарлық үй-жайдың болуы міндетті. Үй-жай сумен жабдықтау, электрмен жабдықтау және кәріз жүйесімен қамтамасыз етіліп, тіркелген бақылау-касса машинасымен жабдықталуы қажет.

Заңнамада лицензия беруден бас тарту жағдайлары да көзделген. Оларға лицензиялық алымның төленбеуі, біліктілік талаптарына сәйкес келмеу, жалған мәліметтер ұсыну немесе лицензияланатын қызметті жүзеге асыруға қатысты сот шектеулерінің болуы жатады.

Өтінішті қарау нәтижесінде көрсетілетін қызметті алушы лауазымды тұлғаның электрондық цифрлық қолтаңбасымен куәландырылған электрондық лицензияны немесе бас тарту себептері көрсетілген дәлелді жауапты алады.

Белгіленген талаптарды сақтау және лицензияны уақытылы рәсімдеу алкоголь өнімдерін өткізу қызметін жүзеге асырудың міндетті шарты болып табылады және кәсіпкерлік қызметтің заңдылығын қамтамасыз етуге ықпал етеді.

2026 жылғы 1 қаңтардан бастап Қазақстан Республикасында жеке табыс салығын (ЖТС) және әлеуметтік салықты есептеу және төлеу тәртібіне өзгерістер енгізілген жаңа Салық кодексі қолданысқа енгізілді.

🔹 Жеке табыс салығы

Негізгі өзгерістердің бірі — ЖТС-тың прогрессивті мөлшерлемесін енгізу (ҚР Салық кодексінің 363-бабы).

Жеке тұлғалар үшін мынадай мөлшерлемелер белгіленді:

• жылдық салық салынатын табыс 8 500 АЕК-ке дейін — 10 %;
  
  • 8 500 АЕК-тен асатын табыс сомасына — 15 %.

Бұл ретте 15 % мөлшерлеме белгіленген шектен асатын сомаға ғана қолданылады.

Жекеше практикамен айналысатын адамдар үшін ЖТС мөлшерлемесі 9 % құрайды.

Дивидендтер түріндегі табыстарға салық салынатын табыс мөлшері 230 000 АЕК-ке дейін қоса алғанда — 5 %, ал одан асатын сомаға — 15 % мөлшерлеме қолданылады.

Жалпыға бірдей белгіленген салық салу тәртібін қолданатын дара кәсіпкерлер мен шаруа немесе фермер қожалықтары үшін де 230 000 АЕК шегімен ЖТС-тың прогрессивті мөлшерлемесі көзделген.

🔹 Әлеуметтік салық

Әлеуметтік салықты есептеудің негізгі қағидалары ҚР Салық кодексінің 9-бөлімінде белгіленген.

2026 жылдан бастап әлеуметтік салықтың негізгі мөлшерлемесі 6 % құрайды (557-бап) және әлеуметтік аударымдар сомасымен өзара байланыссыз есептеледі.

Әлеуметтік салықтың 1,8 % мөлшерлемесі мынадай қызмет түрлерін жүзеге асыруға байланысты салық салу объектілеріне қолданылады:

• өз өндірісінің ауыл шаруашылығы өнімдерін өндіру және өткізу;

• өз өндірісінің ауыл шаруашылығы өнімдерін қайта өңдеу және осындай қайта өңдеу өнімдерін өткізу.

Жеке кәсіпкерлер және жекеше практикамен айналысатын тұлғалар үшін әлеуметтік салық арнайы тәртіппен есептеледі:

• өзі үшін – 2 АЕК;

• әрбір жұмыскер үшін – 1 АЕК.

Шаруа немесе фермер қожалықтары үшін жоғарыда көрсетілген ауыл шаруашылығы қызметінің түрлеріне байланысты әлеуметтік салық:

• өзі үшін – 0,6 АЕК;

• әрбір жұмыскер үшін – 0,3 АЕК мөлшерінде есептеледі.

Бұл ретте өзін-өзі жұмыспен қамтығандарға арналған және оңайлатылған декларация негізіндегі арнайы салық режимдерін қолданатын салық төлеушілер әлеуметтік салық төлеушілер болып табылмайды.

Осылайша, 2026 жылдан бастап енгізілген өзгерістер салық төлеушінің санатына, табыс мөлшеріне және қолданылатын салық салу режиміне қарай жеке табыс салығы мен әлеуметтік салықты есептеудің сараланған тәсілін көздейді.

2026 жылғы 1 қаңтардан бастап Қазақстан Республикасында жеке табыс салығын (ЖТС) және әлеуметтік салықты есептеу және төлеу тәртібіне өзгерістер енгізілген жаңа Салық кодексі қолданысқа енгізілді.

🔹 Жеке табыс салығы

Негізгі өзгерістердің бірі — ЖТС-тың прогрессивті мөлшерлемесін енгізу (ҚР Салық кодексінің 363-бабы).

Жеке тұлғалар үшін мынадай мөлшерлемелер белгіленді:

• жылдық салық салынатын табыс 8 500 АЕК-ке дейін — 10 %;

• 8 500 АЕК-тен асатын табыс сомасына — 15 %.

Бұл ретте 15 % мөлшерлеме белгіленген шектен асатын сомаға ғана қолданылады.

Жекеше практикамен айналысатын адамдар үшін ЖТС мөлшерлемесі 9 % құрайды.

Дивидендтер түріндегі табыстарға салық салынатын табыс мөлшері 230 000 АЕК-ке дейін қоса алғанда — 5 %, ал одан асатын сомаға — 15 % мөлшерлеме қолданылады.

Жалпыға бірдей белгіленген салық салу тәртібін қолданатын дара кәсіпкерлер мен шаруа немесе фермер қожалықтары үшін де 230 000 АЕК шегімен ЖТС-тың прогрессивті мөлшерлемесі көзделген.

🔹 Әлеуметтік салық

Әлеуметтік салықты есептеудің негізгі қағидалары ҚР Салық кодексінің 9-бөлімінде белгіленген.

2026 жылдан бастап әлеуметтік салықтың негізгі мөлшерлемесі 6 % құрайды (557-бап) және әлеуметтік аударымдар сомасымен өзара байланыссыз есептеледі.

Әлеуметтік салықтың 1,8 % мөлшерлемесі мынадай қызмет түрлерін жүзеге асыруға байланысты салық салу объектілеріне қолданылады:

• өз өндірісінің ауыл шаруашылығы өнімдерін өндіру және өткізу;

• өз өндірісінің ауыл шаруашылығы өнімдерін қайта өңдеу және осындай қайта өңдеу өнімдерін өткізу.

Жеке кәсіпкерлер және жекеше практикамен айналысатын тұлғалар үшін әлеуметтік салық арнайы тәртіппен есептеледі:

• өзі үшін – 2 АЕК;

• әрбір жұмыскер үшін – 1 АЕК.

Шаруа немесе фермер қожалықтары үшін жоғарыда көрсетілген ауыл шаруашылығы қызметінің түрлеріне байланысты әлеуметтік салық:

• өзі үшін – 0,6 АЕК;

• әрбір жұмыскер үшін – 0,3 АЕК мөлшерінде есептеледі.

Бұл ретте өзін-өзі жұмыспен қамтығандарға арналған және оңайлатылған декларация негізіндегі арнайы салық режимдерін қолданатын салық төлеушілер әлеуметтік салық төлеушілер болып табылмайды.

Осылайша, 2026 жылдан бастап енгізілген өзгерістер салық төлеушінің санатына, табыс мөлшеріне және қолданылатын салық салу режиміне қарай жеке табыс салығы мен әлеуметтік салықты есептеудің сараланған тәсілін көздейді.